شعار سال 96-1
 
  
چهارشنبه 7 تير 1396   16:46:34
تاريخچه
يكشنبه 4/4/1396


در کنار سیستم به هم پیوسته و گسترده شبکه گازرسانی ایران در بخش خانگی و تجاری که بخش عمده ای از مجموع گاز طبیعی تولید و پالایش شده را مصرف می کند، بخش های دیگری شامل نیروگاه ها، صنایع عمده، صنایع پتروشیمی، نیز هستند که بخش اعظمی از گاز پالایش شده را به خود اختصاص می دهند کل مصرف مجموعه مورد نظر در حال حاضر سهم گاز در سبد مصرف انرژی فسیلی کشور را به  بیش از72 درصد رسانده و پیش بینی می شود این سهم در آینده ای نزدیک به رشد خود ادامه دهد.

در حال حاضر بیش از 310 هزار کیلومتر شبکه توزیع گاز شهری احداث شده است  که وظیفه گاز رسانی به بیش از1082، و 23 هزار تا روستا  با ظرفیت  مجموع 25 میلین واحد مسکونی  را بر عهده دارد.
در حال حاضر حدود 60 میلیون نفر از جمعیت کشور در قالب 4/15 میلیون خانوار از گاز طبیعی استفاده می کنند.

طی سال گذشته 1/141 میلیارد متر مکعب گاز به مصرف کنندگان داخلی تحویل شده است که از این مقدار 42 میلیارد و 200 میلیون متر مکعب به بخش نیروگاهی و 37 میلیارد و 500 میلیون متر مکعب به بخش صنایع و 57 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی نیز در بخش خانگی و تجاری هزینه شده است، ضمن آنکه 55 نیروگاه نیز طی سال 88 تحت پوشش گاز رسانی قرار داشتند. بر اساس برآوردها و پیش بینی های صورت گرفته حجم گاز مصرفی در بخش خانگی و تجاری طی سال 89 به میزان 385 میلیارد متر مکعب، سال 90 به مقدار 396 میلیارد متر مکعب، سال 91 حدود 407 میلیارد متر مکعب، سال 92 به مقدار 418 میلیارد متر مکعب و میزان مصرف گاز طبیعی در سال 1393 در بخش خانگی و تجاری حدود 429 میلیارد متر مکعب تخمین زده شده است.

مقدار مصرف گاز در بخش صنایع طی سال 89 حدود 114 میلیارد متر مکعب، سال 89 به میزان 142 میلیارد، در سال 90 حدود 175 میلیارد متر مکعب، 195 میلیارد متر مکعب برای سال 91 به مقدار 207 میلیارد متر مکعب برای سال 92 و مقدار حجم گاز مصرفی در بخش صنایع در سال 93 حدود 218 میلیارد کتر مکعب برآورد شده است.

میزان گاز مصرفی در بخش صنایع پتروشیمی بر اساس پیش بینی های صورت گرفته در سال 88 حدود 42 میلیارد متر مکعب سال 89 به میزان 57 میلیارد متر مکعب، برای سال 90 حدود 91 میلیارد متر مکعب، سال 91 به مقدار 123 میلیارد متر مکعب، سال 92 حدود 145 میلیارد متر مکعب و برای سال 1393 به میزان 157 میلیارد متر مکعب برآورد شده است. بر اساس پیش بینی های صورت گرفته حجم گاز مصرفی نیروگاه ها برای سال 88 حدود 150 میلیارد متر مکعب، سال 89 به میزان 182 میلیارد متر مکعب، سال 90 به مقدار 241 میلیارد متر مکعب، سال 91 حدود 240 میلیارد متر مکعب، سال 92 به میزان 525 میلیارد متر مکعب و برای سال 1393 به مقدار 267 میلیارد متر مکعب برآورد شده است.

پیش بینی های مزبور حاکی از این مطلب دارند که به طور متوسط حدود 34 میلیارد متر مکعب گاز نیز طی سال های مزبور ازطریق خطوط انتقالی به ترکیه و ارمنستان صادر خواهد شد. حجم مصرفی CNG در بخش حمل و نقل در سال 88 حدود 10 میلیارد متر مکعب و برای سال 89 حدود 14 میلیارد متر مکعب، سال 90 به میزان 17 میلیارد متر مکعب، سال 91 به مقدار 20 میلیارد متر مکعب، سال 92 حدود 24 میلیارد متر مکعب و برای سال 1393 به میزان 28 میلیارد متر مکعب تخمین زده شده است.

 
 
يكشنبه 16/3/1389

تاریخ آخرین بروز رسانی : 95/09/01


آژانس بین المللی انرژی خالص واردات گاز اروپا از مهمترین مناطق نفت خیز جهان را برای سال 2030 محاسبه کرده است. طبق این محاسبات واردات گاز اروپا از آفریقا در سال 2030 بر اساس سناریوی حداقلی 135 میلیارد متر مکعب و بر اساس سناریوی حداکثری به 200 میلیارد متر مکعب خواهد رسید. این در حالی است که در حال حاضر در حدود 60 میلیارد متر مکعب سالانه گاز طبیعی از آفریقا وارد می کند. بر این اساس مطابق سناریوی حداقلی روسیه تا سال 2030 سالانه 175 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی به اروپا صادر خواهد کرد. این مقدار مطابق سناریوی حداکثری کمتر از 250 میلیارد متر مکعب خواهد بود. روسیه در حال حاضر 125 میلیارد متر مکعب گاز به اروپا صادر می کند. اما در گزارش آژانس بین المللی انرژی بیشترین نوسان در عرضه گاز به اروپا تحت سناریوهای مختلف، به منطقه خاور دور مربوط می شود. بر این اساس در حالی که طبق سناریوی پائین، واردات گاز اروپا از خاورمیانه در سال 2030 تنها 40 میلیارد متر مکعب می باشد، واردات این قاره از خاورمیانه تحت سناریوی حداکثری بیش از 210 میلیارد متر مکعب خواهد بود. با این حال بر اساس سناریوی میانگین که سناریوی دقیقتری می تواند باشد، اروپا در سال 2030 بیش از 160 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی از خاورمیانه وارد خواهد کرد. این در حالی است که واردات گاز طبیعی از خاورمیانه در حال حاضر کمتر از 15 میلیارد متر مکعب است.


جایگاه ایران از نگاه سازمان ها و مؤسسات پژوهشی بین المللی

با وضعیت فعلی گاز طبیعی و پیش بینی آینده این انرژی حیاتی طی 25 سال آینده، و تقاضای روز افزون گاز طبیعی در اروپا و نیاز فزاینده این قاره به گاز طبیعی، سازمانها و مؤسسات پژوهشی و تحقیقاتی بین المللی جایگاهی برای ایران در تأمین این نیازها و تقاضاها پیش بینی کرده اند. بر اساس این پیش بینی ها در آینده انگلستان که تأمین بخشی از گاز مورد نیاز اروپا غربی را به عهده دارد از سال 2010 به بعد خود به یکی از وارد کننده گان گاز تبدیل خواهد شد. پیش بینی می شود که صادرات گاز نروژ به اروپا تا سال 2020 به 120 میلیارد متر مکعب در سال برسد. در منطقه آفریقای شمالی الجزایر همچنان مهمترین صادر کننده گاز به اروپا از طریق خط لوله و گاز طبیعی فشرده است. در منطقه آسیای میانه کشورهای قزاقستان، ترکمنستان، ازبکستان برای صادرات گاز  خود به اروپا چاره ای ندارند جز اینکه خط لوله خود را از یکی از دو کشور ایران و روسیه عبور دهند. اما در منطقه خلیج فارس بر اساس نتایج برخی تحقیقات ذخایر گاز بیش از 50 تریلیون متر مکعب است که بیشتر از ذخایر روسیه می باشد. در این منطقه به دلیل وفور منابع نفتی، صادرات گاز طبیعی تا سال 2000 کمتر مورد توجه بوده است.

ایران مستعدترین کشور منطقه ای برای صادرات گاز به اروپا ست که ذخایر عظیم و نیز موقعیت استراتژیک آن فرصت مناسبی را برای این امر فراهم می آورد. در همین راستا حجم صادرات بالقوه منابع عرضه به اروپا در سه مقطع زمانی یعنی سالهای 2000 ، 2010 و 2020 مورد مطالعه قرار گرفته که بر اساس آن صادرات گاز ایران به اروپای بزرگ که در سال 2000 صفر بود، در سال 2010 به 10 میلیارد متر مکعب بالغ خواهد شد که در واقع همان رقمی است که برای صادرات گاز به ترکیه در نظر گرفته شده است. همچنین پیش بینی شده است که در سال 2020 حدود 30 میلیارد متر مکعب از تقاضای گاز طبیعی اتحادیه اروپا از طریق ایران تأمین گردد.

همچنین نتایج ناشی از مطالعه مربوط به گزارش کمیته انرژی اتحادیه اروپایی نشان می دهد ایران یکی از عرضه کنندگان بالقوه گاز طبیعی است: "رشد قابل توجه تقاضای گاز در اروپا، توجه اتحادیه اروپایی به عرضه کنندگان جدید را اجتناب ناپذیر می نماید." این بدان معناست که کشور ایران، عراق، قطر، ترکمنستان که هزینه واردات گاز از آنها به دلیل هزینه های انتقال و ترانزیت، گاه به دو برابر هزینه واردات از کشورهای الجزایر و لیبی می رسد، باید مورد توجه قرار بگیرند.

از سوی دیگر ایران به عنوان یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر اثبات شده گاز دنیا، برنامه های بزرگی برای توسعه میادین و افزایش تولید گاز خود ارایه کرده است. با وجود پاره ای مخالفت ها در خصوص برنامه های بلند مدت صادرات گاز، همچنان دیدگاه هایی مبتنی بر اینکه ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر گاز دنیا نمی تواند به بازارهای صادراتی گاز بی تفاوت باشد، مورد توجه قرار گرفته است. شرکت های اروپایی توجه ویژه ای به گزینه های موجود برای انتقال گاز ایران از طریق خط لوله از مسیرهای مختلف مثل ترکیه و ارمنستان پیدا کرده اند. در مورد طرح های صادراتی ایران، برخی از شرکت های چند ملیتی و اروپایی (مانند شل، رپسول و توتال) و نیز شرکتهایی از شرق آسیا وارد مذاکره شده اند و توافقاتی نیز در این زمینه حاصل شده است. فلورانس فی که خود از مدیران سابق شرکت های شوران و موبیل و مدیر عامل شرکت مشاوره ای به همین نام در لندن است، میدان گازی پارس جنوبی را جواهری بر روی تاج پادشاهی گاز ایران می نامد. خانم فی در این زمینه می گوید: منظور از جواهر چیست؟ میدان گازی پارس جنوبی با برخورداری از 13 تریلیون متر مکعب ذخایر گاز، به تنهایی نیمی از ذخایر اثبات شده گاز ایران را به خود اختصاص داده است. خانم فی معتقد است؛ ایالت متحد با توجه به رشد روز افزون تقاضای گاز خود و فقدان دسترسی به منابع جدید گاز، وضعیت نگران کننده ای دارد.البته آمریکا باور دارد که میدان گازی پارس جنوبی می تواند منبعی برای عرضه به این کشور باشد. قطر در حال حاضر مشغول صادرات گاز همین میدان به شکل به ایالات متحده آمریکا است. خانم فی در عین حال معتقد است با وجود رقبای سرسختی که ایران در بازار در کوتاه مدت دارد، میدان گازی پارس جنوبی در بلند مدت، یکی از مهمترین منابع عرضه به بازارهای جهانی خواهد بود.

در مجموع موقعیت استراتژیک و امتیازات و مزایای بازار گاز ایران در یک نگاه شامل موارد زیر می باشد که مورد توجه مصرف کنندگان قرار می گیرد:

• کوتاهترین مسیر به بازارهای جهانی

• دارا بودن زیر ساختارهای عظیم انتقال گاز به خارج از کشور

• حداقل سرمایه گذاری مورد نیاز

• امکان ترانزیت به ترکیه و کشورهای اروپایی و کشورهای حوزه خلیج فارس

• امکان سواپ گاز به کشورهای مجاور

• وجود مصرف کنندگان عمده بالقوه

• داشتن بالغ بر 28 تریلیون متر مکعب ذخایر تثبیت شده و رتبه دوم جهان از این منظر توان تولید با روند کنونی تولید تا صد سال آینده

• داشتن رتبه چهارم در میان تولید کنندگان که در 20 سال آینده به رتبه سوم خواهد رسید.

• داشتن زیرساختهای لازم برای صادرات و سواپ گاز و ترانزیت به اروپا، آسیای شرقی و کشورهای حاشیه خلیج فارس مسیرهای صادراتی گاز ایران و اروپا


تجارت جهانی گاز در گرو توسعه ال ان جی و جی تی ال

بهره مندی از ذخایر گسترده گاز طبیعی می تواند فرصت های مغتنمی را برای توسعه و آبادانی کشور فراهم کند. گاز طبیعی به عنوان سوختی پاک، افزون بر رفع نیاز داخل، می تواند در زمینه های دیگر از جمله صادرات مورد توجه قرار گیرد.

از هنگام اولین اصلاح قیمت جهانی نفت، موسوم به شوک نفتی در سال 1973، بیشترین توجه بازارهای بین المللی انرژی به توسعه صنعت نفت متمرکز بوده و منابع دیگر انرژی با این استدلال که نفت همچنان مهم ترین منبع انرژی در جهان است، در حاشیه قرار داشته اند.

گاز در سال های اخیر، سریع ترین نرخ رشد را در میان انرژی های اولیه در بازار جهانی به خود اختصاص داده است؛ به گونه ای که میزان ذخایر گاز طبیعی جهان ظرف دو دهه گذشته از 83 میلیارد متر مکعب به 170 میلیارد متر مکعب رسیده است.

بنابراین اگر بحث سیاست گاز را در حد و اندازه میزان کنونی عرضه در کشور در نظر بگیریم، شاید اصلا گاز چندانی برای صادرات وجود نداشته باشد. در چنین بستری جمهوری اسلامی ایران، فضای زیادی برای تحرک بین المللی در اختیار ندارد، اما اگر به موضوع گاز در ایران به عنوان دومین دارنده این منبع در جهان پس از روسیه نگاه کنیم و اصل را بر آن بگذاریم که سرانجام این گاز باید از اعماق زمین به سطح بیاید و تولید شود، در این شرایط در یک افق بلند مدت و با یک دید استراتژیک، به طور قطع صنعت گاز در کشور در یک موقعیت ممتاز و کم نظیر ارزیابی می شود. در آینده نه چندان دور، آنچه هم اکنون از آن به عنوان "دیپلماسی نفتی" نام برده می شود، به صورت "دیپلماسی گازی" مطرح می شود. صادرات گاز دنیا به طور عمده با خط لوله انجام می شود. البته صادرات در قالب "ال ان جی" هم بر محدودیت صدور از طریق لوله برتری دارد و در واقع صادرات گاز تا حد زیادی تابع قوانی و چارچوب های صدور نفت خام است و می توان آن را به نقاط دوردست صادر کرد، اما گاز طبیعی در ماهیت خود یک سوخت زمین گیر و در طول دهه های اخیر توسعه آن مدیون گسترش صنایع لوله سازی بوده است. تا آنجا که به جمهوری اسلامی ایران مربوط می شود، صادرات گاز از کشورهای همسایه شروع می شود که تقریبا? همگی در بخش گاز تراز منفی دارند. ایران در این زمینه دو بازار اصلی پیش رو دارد: یکی بازار اروپا که در واقع ما در آن مسیر حرکت و از ترکیه کار را شروع کرده ایم. بازار دیگر، خط لوله آسیایی و صادرات به پاکستان و هندوستان است. هر دو منطقه هم به شدت خواهان گاز ایران هستند. ترکیه و کشورهای اروپایی، از امنیت عرضه گاز روسیه نگرانند.

بازار اروپا، بازاری امتحان شده، شفاف و مجموعه قوانین و مقررات بین المللی بر آن حاکم است، همچنین امنیت تقاضا در برابر امنیت عرضه در آن وجود دارد و به خصوص منشور انرژی (انرژی چارتر) در سراسر کشورهای عضو اتحادیه اروپا برقرار است.

بازار آسیا با وجود تقاضای نسبتا بالا برای گاز و رشد خوب آن، همچنین به رغم ابعاد و جنبه های سیاسی و استراتژیک با همسایگان شبه قاره هند، بازار مناسبی می باشد. دو کشور هند و پاکستان قابلیت بالایی برای مصرف دارند و جایگزین های بهتری هم در اختیار ندارند. در هر صورت با توجه به ظرفیت بالای توسعه گاز ایران، پس از اروپا، امکان صدور به بازارهای آسیا هم وجود دارد. درباره بازار اروپا، جمهوری اسلامی ایران نزدیک به بیست سال است که برنامه ریزی داشته و به طور نسبی اشراف بیشتری به خط لوله آسیایی دارد. آینده دورتر تجارت جهانی گاز تا حد زیادی در گرو توسعه ال.ان.جی و جی.تی.ال خواهد بود و ایران هم طرح هایی در دست بررسی و اقدام دارد. هر دو روش پر هزینه هستند و فناوری های پیشرفته ای لازم دارند که دستیابی به آنها دور از دسترس نیست. تجارت جهانی گاز تا چند دهه آینده به وسیله خطوط لوله خواهد بود و همین خطوط لوله هستند که میان کشورها و همسایگان، وابستگی ها و مسئولیت های مشترک دراز مدت ایجاد می کند. اکنون روسیه نمی تواند خواسته های خود را در مورد سیاست های صدور گاز به ایران تحمیل کند. بلکه از طریق دادن مشوق های مالی و فنی در مسیر خط لوله آسیایی می تواند گسترش سیتیت تجارت گاز ایران با پاکستان و هند را آسان کند و آن را شتاب بخشد. اروپایی ها هم این را می دانند و می کوشند تا استراتژی صدور گاز ایران را تا حد امکان متوحه اتحادیه اروپا سازند.

روسیه به عنوان دارنده اصلی بازارهای جهانی گاز، برای صدور گاز خود به بازار نهایی مصرف باید حداقل از مرز هفت کشور بگذرد. این نشان می دهد که چه تعداد کشور در زمینه صادرات و مصرف گاز نقش دارند. روسیه به امنیت مرزهای متعدد نیاز دارد و اتحادیه اروپا هم خواهان امنیت مرزهای ترانزیت است. به عبارت دیگر، خطوط بین المللی گاز ضرورت امنیت متقابل کشورها را جدی می سازد.


افزایش سهم 8 درصدی در تجارت جهانی گاز

سیاست گذاری های شرکت ملی گاز ایران در بخش صادرات این است که سهم کنونی گاز ایران را در مجموع تجارت جهانی از وضعیت کنونی به 8 درصد ارتقاء بدهد. در حال حاضر توان پالایشی گاز پالایشگاه های کشور حدود 540 میلیون متر مکعب در روز است. اما کوشش می شود تا پایان برنامه پنجم توسعه تولید گاز کشور به 900 میلیون متر مکعب در روز افزایش یابد. در حال حاضر سهم ایران در تجارت جهانی گاز شامل صادرات، واردات، سوآپ، ترانزیت و مبادله با برق حدود 2 درصد است. اما تا پایان سال 1404 سهم ایران از تجارت جهانی گاز طبیعی به 10 درصد افزایش می یابد.

هم اکنون شرکت ملی گاز ایران حدود 61 درصد نیاز انرژی کشور را تأمین می کند. هدف 15 سال آینده دستیابی به 1300 میلیون متر مکعب تولید گاز، 70 هزار کیلومتر خط لوله فشار قوی و گرفتن 8 تا 10 درصد از سهم تجارت جهانی گاز است. همچنین در راستای اجرای اصل 44 قانون اساسی واگذاری سهام شرکت گاز از اولویتهای پیش رو است. بر این اساس قرار است کلیه خدمات پشتیبانی، فنی و تعمیراتی، تدارکاتی، تأمین قطعات، مولدهای برق، نگهداری خطوط لوله و حریم آن به علاوه جاده های دسترسی را به بخش خصوصی واگذار شوند. با توجه به اینکه امروز می توانیم اغلب نیازهای خود را از شرکت های ایرانی تهیه کنیم، ساخت ایستگاه های فشار قوی با استانداردهای روز دنیا مانند ای پی آی در دستور کار این شرکت ها قرار دارد. لذا برای دستیابی به تولید 1300 میلیون متر مکعب گاز علاوه بر سرمایه های جدید، به افزایش توانمندیهای بخش خصوصی داخلی نیاز است.

تاریخ آخرین بروز رسانی : 95/09/01

 
يكشنبه 16/3/1389

تاریخ آخرین بروز رسانی : 95/09/01


"بر اساس گزارش آژانس بین المللی انرژی تا سال 2030 در میان انرژی های اولیه، تقاضای گاز طبیعی در 30 کشوری که در آینده، اروپای بزرگ را تشکیل خواهند داد، بیشترین رشد را تجربه کرده و از 450 میلیون تن معادل نفت خام در سال 2003 به حدود 760 میلیون تن معادل نفت خام در سال 2030 خواهد رسید. این در حالی است که تقاضای گاز طبیعی اروپای بزرگ در سال 1970 فقط 110 میلیون تن معادل نفت بود.

مطالعه وضعیت تولید و عرضه گاز طبیعی نشان می دهد که با گذشت زمان و شدت گرفتن تقاضای گاز طبیعی در 30 کشور اروپایی بزرگ یاد شده، وابستگی به منابع گازی وارداتی به شدت افزایش خواهد یافت. در همین راستا و بر اساس نتایج مطالعات آژانس بین المللی انرژی، در حالیکه اروپای بزرگ تا سال 1973 از واردات گاز طبیعی بی نیاز بوده در سال 2000 بخش مهمی از عرضه 520 میلیارد متر مکعبی به اروپای 30 عضوی از طریق واردات از کشورهای خارج از اروپا تأمین شده است. اما وابستگی اروپا به گاز طبیعی وارداتی در سال 2030 بسیار بیشتر خواهد شد. در این سال تولید گاز طبیعی در اروپای بزرگ کمتر از 300 میلیارد متر مکعب خواهد بود. حال آنکه در حدود 600 میلیارد متر مکعب گاز طبیعی نیز از خارج از اتحادیه اروپا به این مجموعه وارد می شود. به این ترتیب سهم واردات در عرضه گاز طبیعی به اتحادیه اروپا که در آغاز 1970 چیزی در حدود صفر درصد بود، در سال 2005 به حدود 36% رسیده و پیش بینی می شود که تا سال 2030 به 70% افزایش یابد.

بر اساس برآوردهای صورت گرفته، آمریکا با مصرف 657 میلیارد و 200 میلیون متر مکعب گاز طبیعی معادل 22 درصد از کل گاز جهان در سال 2008 جایگاه نخست، روسیه با مصرف 430 میلیارد و 200 میلیون متر مکعب معادل 9.13 درصد از کل گاز طبیعی تولید شده در جهان رتبه دوم و ایران با مصرف 132 میلیارد و 700 میلیون متر مکعب گاز طبیعی معادل 4.4 درصد از کل گاز تولیدی جهان در سال 2008 جایگاه سومین کشور پر مصرف گاز طبیعی در جهان را به خود اختصاص داده است.

این گزارش حاکی است، کشور کانادا با مصرف 100 میلیارد معادل 3.13 در صد از کل گاز تولیدی، انگلستان با مصرف 93 میلیارد و 900 میلیون متر مکعب، ژاپن با 93 میلیارد و 700 میلیون متر مکعب، آلمان با 82 میلیارد متر مکعب، چین با مصرف 80 میلیارد و 700 میلیون متر مکعب و عربستان با مصرف 78 میلیارد و 100 میلیون متر مکعب گاز طبیعی در سال 2008 به ترتیب رتبه های بعدی بزرگ ترین مصرف کنندگان گاز طبیعی جهان را به خود اختصاص داده اند.


جایگاه ایران در میان ده کشور اول مصرف کننده گاز طبیعی جهان در سال 2008

 

ردیف

نام کشور

ذخایر(تریلیون متر مکعب)

درصد از کل

1

آمریکا

2/657

22

2

روسیه

2/420

9/13

3

ایران

7/132

4/4

4

کانادا

100

3/3

5

انگلستان

9/93

1/3

6

ژاپن

7/93

1/3

7

آلمان

82

7/2

8

چین

7/80

7/2

9

عربستان

1/78

6/2

10

سایر

25/1280

7/42


 

جایگاه ایران در میان ده کشور اول مصرف کننده گاز طبیعی جهان در سال 2008

ردیف

نام کشور

ذخایر(تریلیون متر مکعب)

درصد از کل

1

روسیه

7/601

6/19

2

آمریکا

2/582

25/19

3

کانادا

2/175

7/5

4

ایران

4/144

7/4

5

نروژ

2/99

2/3

6

الجزایر

5/86

8/2

7

عربستان

1/78

5/2

8

قطر

6/76

49/2

9

چین

1/76

47/2

10

سایر

7/1173

19/38


 


 
يكشنبه 16/3/1389


رونق اقتصاد جهان؛ نیازمند منابع انرژی است و مطالعات مختلف نشان می دهد منابع هیدروکربوری تا سال 2050 همچنان به عنوان عمده ترین منابع تأمین انرژی باقی خواهند ماند. بررسی روند این منابع و توزیع جغرافیایی آنها نشان می دهد تا افق 2025 میلادی تنها پنج کشور حوزه خلیج فارس شامل جمهوری اسلامی ایران/عربستان سعودی/ کویت/عراق و امارات متحده عربی به عنوان عمده ترین تولیدکنندگان نفت و کشورهای ایران؛ روسیه، قطر، عربستان سعودی؛ و امارات متحده عربی پنج تولیدکننده اصلی گاز در آن زمان خواهند بود.

ذخایر گاز مانند ذخایر نفتی به سه دسته ذخایر تثبیت شده، ذخایر احتمالی و ذخایر ممکن تقسیم می شوند و بر همین مبنا حجم ذخایر تثبیت شده گاز طبیعی طی سه دهه اخیر بالغ بر سه برابر شده است این ذخایر از حدود 45 تریلیون متر مکعب در سال 1970 به بیش از 187تریلیون متر مکعب در پایان سال 2001 رسیده است.

از میان مخازن گازی و بهره برداری شده ای که در ایران وجود دارد اشاره به دو مخزن گازی مارون خامی در جنوب شرقی اهواز و پروزه پارس جنوبی، اهمیت فوق العاده ای دارند. به ویژه پارس جنوبی که به عنوان دومین و مهمترین مخزن گازی ایران، گفته می شود، حدود 50 درصد منابع گازی این کشور و حدود 8 درصد از کل منابع جهان در این منطقه متراکم و متمرکز شده است.



ردیف

نام کشور

ذخایر (تریلیون متر مکعب)

درصد از کل

1

روسیه

 43.3

23.4

2

ایران

29.61 

 16

3

قطر

25.46 

13.8

4

ترکمنستان

7.94 

4.3

5

عربستان

7.57 

4.1

6

آمریکا

6.73 

3.6

7

امارات متحده عربی

6.43 

3.5

8

نیجریه

5.22 

2.8

9

ونزوئلا

4.84 

 2.6

10

سایر

47.9 

25.9



 
يكشنبه 16/3/1389

تاریخ آخرین بروز رسانی : 95/09/01


از نوشته های تاریخ نویسان کهن چنین برمی آید که ایرانیان در استفاده از گاز و دیگر مشتقات نفتی بر دیگر اقوام جهان پیشی داشته اند. به عنوان مثال وجود بقایای آتشکده ها و معابد نظیر آتش جاودانی نزدیک کرکوک که به مشعل بخت النصر مشهور بود، در نزدیکی مخزن گاز طبیعی قرار داشت. همچنین معابد زرتشتیان در نزدیکی مسجد سلیمان و روایات تاریخی از آتشکده آذرگشسب در آذربایجان، همگی گواه همین مدعاست. ایرانیان باستان بنا به اقتضای فرهنگ مذهبی خویش وجود آتش را گرامی می داشتند. و در جهت پایداری آن می کوشیدند. در فلات مرکزی و جنوبی ایران و در مناطقی که جنگلهای انبوه وجود داشت برای روشن نگاه داشتن آتش مقدس از امکانات دیگری به جز چوبهای جنگلی استفاده می بردند و طبیعت این مناطق با ذخایر فراوان زیر زمین این تلاش را آسان می نمود.


تولد صنعت گاز طبیعی

اساس و مبنای صنعت گازی که در آمریکا و اروپا به وجود آمد گاز طبیعی نبود، بلکه گازی بود که در اثر حرارت دادن به زغال سنگ ایجاد می شد. این گاز زغال سنگی (گاز شهری) که برای روشنایی مورد استفاده قرار می گرفت، روش زندگی مردم را در اوایل قرن هجدهم دگرگون ساخت. ساعات کار و فعالیت کارخانه ها افزایش یافت و مردم نیز توانستند در هنگام شب بدون استفاده از شمع گران قیمت و خطرناک، از روشنایی استفاده ببرند و متعاقب آن در منازل خود روزنامه و کتاب بخوانند.

سرانجام یک مخترع اسکاتلندی به نام ویلیام مرداک نخستین کسی بود که دریافت از گاز به عنوان یک منبع انرژی می توان آسان تر از زغال سنگ استفاده کرد. زیرا هم امکان انتقال آن از طریف لوله کشی وجود داشت و هم آنکه به راحتی قابل کنترل بود. در سال 1972 ویلیام مرداک توانست با استفاده از انرژی گاز، روشنایی خانه خود را تأمین کند. و در سال1979 فردی به نام فیلیپ لبون نخستین آزمایش خود را به روی گازی آغاز کرد که در اثر حرارت دادن خاک اره و زغال سنگ به دست می آمد. وی روش تقطیر گاز حاصل از چوب را به ثبت رساند. با این وصف دولت فرانسه از پذیرش نظریه و دیدگاه فیلیپ لبون در استفاده از گسترش نظام روشنایی گازی امتناع کرد تا اینکه در سال 1807 وینسور برای اولین بار روش ایجاد روشنایی گازی در خیابان های لندن را به نمایش گذاشت. در اوایل کار برای گازرسانی از لوله های چوبی استفاده می شد و به مرور لوله هایی مانند لوله توپهای جنگی مربوز به نیروی دریای جایگزین آنها شد. در سال 1819 در لندن حدود 482 کیلومتر لوله کشی وجود داشت، که گاز مورد نیاز حدود 50 هزار مصرف کننده گازی را تأمین می کرد. در همین سالها فعالیت های مختلف برای استفاده از گاز در صنعت آغاز می شود. هر چند ایرانیان در استفاده از گاز و دیگر مشتقات نفتی بر دیگر اقوام جهان پیشی داشته اند و همچنان که پیشتر اشاره کردیم وجود بقایای آتشکده ها و معابدی که در نزدیکی مخازن گاز طبیعی قرار داشته اند گواه این مدعاست. اما نخستین اسناد تاریخی استفاده با برنامه از گاز در ایران به زمان قاجاریه و سلطنت ناصرالدین شاه مربوط می شود. هنگامی که ناصرالدین شاه در سال 1873 میلادی به لندن سفر کرده بود، چراغهای گازی که روشنی بخش معابر بودند، تعجب وی را برانگیخت و پس از بازگشت به ایران دستور احداث و استفاده از کارخانه چراغ گاز را صادر کرد. از سال 1908 میلادی که نخستین چاه نفت ایران در مسجد سلیمان به نفت رسید، حجم زیادی از گازهای همراه به علت بعد مسافت بین منابع تولید و نقاط مصرف و بالا بودن هزینه سرمایه گذاری و پایین بودن مصرف که تنها محدود به مناطق جنوب می شد، سوخته و به هدر می رفت اما تدریجا? که منابع نفت یکی پس از دیگری احداث و به بهره برداری می رسید، استفاده از گاز طبیعی برای تأمین سوخت و مصارف منازل سازمانی در مناطق نفتخیز از جمله مسجد سلیمان، آغاجاری، هفتگل و آبادان مورد توجه قرار گرفت و در کنار فعالیتهای اصلی تولید، انتقال و پالایش نفت خام در نواحی جنوبی ایران، فعالیتهای محدودی برای تهیه و به عمل آوردن گاز طبیعی توسط شرکتهای عامل انجام می شد.

در ایرا، در ابتدا فقط نفت استخراج می شد، در حالی که همراه آن مقدار زیادی گاز هم تولید می گردید. از 1910 تا دهه 1960 گازهای تولید شده به همراه نفت عمدتا" سوزانده می شد. در اوایل دهه 1990 طی قراردادی در مقابل احداث کارخانه ذوب آهن توسط روسیه در ایران، گازهای همراه نفت استخراج شده با خط لوله به روسیه منتقل شد. در واقع، به مدت 50 سال این گازها می سوخت و استفاده ای از آن نمی شد. اما پس از آن و همزمان با صادرات به روسیه، برای اولین بار، گازهای تولیدی همراه نفت، در شیراز مورد استفاده قرار گرفت. در واقع، کارخانه سیمان شیراز اولین کارخانه ای بود که گازی شد و به تدریج گازکشی به سایر شهرهای ایران شکل گرفت. بدین ترتیب، گازی که 50 سال می سوخت و هدر می رفت، وارد شبکه گاز رسانی کشور و خانه های مردم گردید. این وضعیت تا زمانی که میادین مستقل گازی کشف نشده بودند و گاز تنها از میادین نفتی استخراج می شد، طبیعی بود. اما با کشف میادین مستقل گازی نظیر کنگان و پارس، ضروری بود تا این تفکیک مسئولیت ها در مورد استخراج گاز بین شرکت ملی نفت و شرکن ملی گاز انجام شود. به عبارت دیگر، باید شرکت ملی نفت مسئول تولید، استخراج، تجارت و صادرات نفت و شرکت ملی گاز، مسئول تولید، تجارت و صادرات گاز باشد.
در حدود 40 سال قبل سیاستهای شرکت ملی نفت ایران موجبات فنی و اقتصادی را برای مهار کردن گازهای همراه و جمع آوری و پالایش، انتقال و فروش آنها فراهم آورد. پس از مطرح شدن بحث فروش گاز به خارج، مطالعات گسترده ای انجام شد و پروژه خط لوله سراسری اول موسوم به IGATI اجرا و بهره برداری شد. به سبب آنکه ضرورتا" می بایست کلیه امور مرتبط به گاز در یک سازمان متشکل می شد تا پاسخگوی مسئولیت ها و اهداف آینده باشد و علاوه بر آن توافق کلی که در زمینه توسعه همکاری های اقتصادی بین ایران و شوروی سابق در سال 1344 صورت گرفت و منجر به امضاء پروتکلی در دی ماه همان سال شد زمینه صدور گاز مطرح و تأسیس شرکت ملی گاز ایران در اسفند ماه 1344 تصویب و به مورد اجرا گذاشته شد هم اکنون این شرکت یکی از چهار شرکت اصلی وزارت نفت است که ریاست مجمع عمومی آن به عهده رئیس جمهور و ریاست هیأت مدیره اش به عهده وزیر نفت می باشد.

تاریخ آخرین بروز رسانی : 95/09/01

 


مجری سایت : شرکت سیگما